MN
Khám phá và trải nghiệm cá nhân
MN

Giáo Trình Giới Thiệu Về Kinh Doanh – Chương 3 – Phần 3.5: Cộng đồng kinh tế quốc tế

3.5 International Economic Communities

Các cộng đồng kinh tế quốc tế là gì?

Các quốc gia thường xuyên giao thương với nhau có thể quyết định chính thức hóa mối quan hệ của mình. Các chính phủ họp và đưa ra các thỏa thuận về một chính sách kinh tế chung. Kết quả là một cộng đồng kinh tế hoặc, trong các trường hợp khác, là một hiệp định thương mại song phương (một hiệp định giữa hai nước nhằm giảm bớt các rào cản thương mại). Ví dụ, hai quốc gia có thể thỏa thuận về một mức thuế ưu đãi, mang lại lợi thế cho một quốc gia (hoặc một số quốc gia) so với các quốc gia khác. Khi các thành viên của Khối thịnh vượng chung Anh (các quốc gia từng là lãnh thổ của Anh) giao dịch với Vương quốc Anh, họ phải trả mức thuế thấp hơn so với các quốc gia khác. Ví dụ: Canada và Úc là lãnh thổ cũ của Anh nhưng vẫn là thành viên của Khối thịnh vượng chung Anh. Bạn sẽ lưu ý rằng Nữ hoàng Elizabeth vẫn xuất hiện trên tiền Canada và Union Jack vẫn được in trên quốc kỳ Úc. Trong các trường hợp khác, các quốc gia có thể thành lập các hiệp hội thương mại tự do. Trong khu vực thương mại tự do, có rất ít thuế hoặc quy tắc hạn chế thương mại giữa các đối tác, nhưng các quốc gia ngoài khu vực phải trả mức thuế do từng thành viên đặt ra.

Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) (North American Free Trade Agreement (NAFTA))

Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) đã tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới. Hiệp định này đã được Quốc hội Hoa Kỳ phê chuẩn vào năm 1993. Hiệp định này bao gồm Canada, Hoa Kỳ và Mexico, với tổng dân số 450 triệu người và nền kinh tế hơn 20,8 nghìn tỷ USD.24 NAFTA kể từ đó đã được sửa đổi bởi Hoa Kỳ-Mexico-Canada Hiệp định (USMCA). USMCA phần lớn đã được chấp nhận và có hiệu lực vào ngày 1 tháng 7 năm 2020.

Canada, một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ, đã tham gia hiệp định thương mại tự do với Hoa Kỳ vào năm 1988. Do đó, hầu hết các cơ hội dài hạn mới mở ra cho doanh nghiệp Hoa Kỳ theo NAFTA đều ở Mexico, đối tác thương mại lớn thứ ba của Mỹ. Trước NAFTA, thuế đối với hàng xuất khẩu của Mexico sang Hoa Kỳ trung bình chỉ là 4% và hầu hết hàng hóa vào Hoa Kỳ đều được miễn thuế, vì vậy tác động chính của NAFTA là mở cửa thị trường Mexico cho các công ty Hoa Kỳ. Khi hiệp ước có hiệu lực, thuế quan đối với khoảng một nửa số mặt hàng được giao dịch trên khắp Rio Grande đã biến mất. Kể từ khi NAFTA có hiệu lực, thương mại Mỹ-Mexico đã tăng từ 80 tỷ USD lên 515 tỷ USD hàng năm. Hiệp ước đã loại bỏ một loạt các yêu cầu cấp phép, hạn ngạch và thuế quan của Mexico nhằm hạn chế các giao dịch đối với hàng hóa và dịch vụ của Hoa Kỳ. Ví dụ, hiệp định này cho phép các công ty dịch vụ tài chính của Mỹ và Canada sở hữu các công ty con ở Mexico lần đầu tiên sau 50 năm.

Hình 3.5 Tranh chấp gỗ xẻ mềm giữa Hoa Kỳ và Canada dẫn đến việc Hoa Kỳ áp đặt thuế đối với gỗ xẻ mềm nhập khẩu từ Canada là một trong những tranh chấp thương mại dài nhất giữa hai quốc gia. Tranh chấp là kết quả của những bất đồng về sản xuất và nhập khẩu gỗ xẻ của Canada giữa hai quốc gia. Tranh chấp chính trong tranh chấp về gỗ xẻ mềm là tuyên bố của Hoa Kỳ rằng chính phủ Canada đang trợ cấp không công bằng cho hoạt động sản xuất gỗ xẻ của Canada bằng cách cho phép tiếp cận đất công trong khi các nhà sản xuất Hoa Kỳ thu hoạch gỗ xẻ mềm trên chính tài sản của họ. Tại sao các nhóm chống thương mại tự do lại ủng hộ các mức thuế này khi kết quả là giá gỗ xẻ mềm sẽ cao hơn? (Nhà cung cấp hình ảnh: Jesse Wagstaff/ Flickr/ Attribution-NoDerivs 2.0 Generic (CC BY 2.0))

Thử thách thực sự của NAFTA và bây giờ là USMCA sẽ là liệu nó có thể mang lại sự thịnh vượng ngày càng tăng cho cả hai bờ sông Rio Grande hay không. Đối với người Mexico, NAFTA phải mang lại mức lương tăng, phúc lợi tốt hơn và tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng với sức mua đủ để tiếp tục mua hàng hóa từ Hoa Kỳ và Canada. Kịch bản đó dường như đang hoạt động. Tại nhà máy phụ tùng ô tô Delphi Corp. ở Ciudad Juárez, ngay bên kia biên giới với El Paso, Texas, dây chuyền lắp ráp là một mặt cắt ngang của tầng lớp lao động Mexico. Trong những năm kể từ khi NAFTA hạ thấp các rào cản thương mại và đầu tư, Delphi đã mở rộng đáng kể sự hiện diện của mình tại quốc gia này. Ngày nay, công ty sử dụng 70.000 người Mexico, mỗi ngày họ nhận tới 70 triệu linh kiện do Mỹ sản xuất để lắp ráp thành các bộ phận. Mức lương rất khiêm tốn so với tiêu chuẩn Hoa Kỳ – một công nhân dây chuyền lắp ráp có kinh nghiệm hai năm kiếm được khoảng 2,30 USD một giờ. Nhưng đó là mức lương tối thiểu gấp ba lần ở Mexico và công việc ở Delphi nằm trong số những công việc được thèm muốn nhất ở Juárez. Gần đây, Hoa Kỳ đã thông báo cho chính phủ Canada và Mexico rằng nước này có ý định đàm phán lại các khía cạnh của hiệp định NAFTA.25

Một trong những hiệp định thương mại mới lớn nhất là Mercosur, bao gồm Peru, Brazil, Argentina, Uruguay và Paraguay. Việc loại bỏ hầu hết thuế quan giữa các đối tác thương mại đã mang lại doanh thu thương mại hiện vượt quá 16 tỷ USD hàng năm. Các cuộc suy thoái gần đây ở các nước Mercosur đã hạn chế tăng trưởng kinh tế, mặc dù thương mại giữa các nước Mercosur vẫn tiếp tục phát triển. Gần đây nhất, hiệp định thương mại mới lớn nhất là Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Hiệp định thương mại này bao gồm mười lăm (15) quốc gia châu Á và báo hiệu cho các nhà đầu tư rằng khu vực này vẫn cam kết hội nhập thương mại đa phương. Một điều đáng chú ý nhất về hiệp định thương mại này là Mỹ không phải là thành viên.

Hiệp định thương mại tự do Trung Mỹ (Central America Free Trade Agreement)

Hiệp định thương mại tự do mới nhất là Hiệp định Thương mại Tự do Trung Mỹ (CAFTA) được thông qua năm 2005. Ngoài Hoa Kỳ, hiệp định này còn có Costa Rica, Cộng hòa Dominica, El Salvador, Guatemala, Honduras và Nicaragua. Hoa Kỳ đã là nhà xuất khẩu chính sang các quốc gia này, vì vậy các nhà kinh tế không nghĩ rằng điều đó sẽ dẫn đến sự gia tăng lớn trong xuất khẩu của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nó sẽ giảm thuế đối với hàng xuất khẩu sang các nước CAFTA. Hiện tại, khoảng 80% hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ từ các quốc gia CAFTA được miễn thuế. Các nước CAFTA có thể được hưởng lợi từ hiệp định thương mại lâu dài mới nếu các công ty đa quốc gia của Mỹ tăng cường đầu tư vào khu vực.

Liên minh châu âu (The European Union)

Năm 1993, các quốc gia thành viên của Cộng đồng Châu Âu (EC) đã phê chuẩn Hiệp ước Maastricht, trong đó đề xuất đưa EC tiến xa hơn nữa tới liên minh kinh tế, tiền tệ và chính trị. Mặc dù trọng tâm của hiệp ước là phát triển một Thị trường Châu Âu thống nhất, Maastricht cũng có ý định tăng cường hội nhập giữa các thành viên Liên minh Châu Âu (EU).

EU đã giúp tăng cường sự hội nhập này bằng cách tạo ra một nền kinh tế không biên giới cho 28 quốc gia Châu Âu, được thể hiện trên bản đồ ở Hình 3.6.

Các Nước Thành Viên EU28: Các Nước Ứng Cử Viên:
  • Áo
  • Bỉ
  • Bulgaria
  • Croatia
  • Síp
  • Cộng hòa Séc
  • Đan Mạch
  • Estonia
  • Phần Lan
  • Pháp
  • Đức
  • Hy Lạp
  • Hungary
  • Ireland
  • Ý
  • Latvia
  • Lithuania
  • Luxembourg
  • Malta
  • Hà Lan
  • Ba Lan
  • Bồ Đào Nha
  • Romania
  • Slovakia
  • Slovenia
  • Tây Ban Nha
  • Thụy Điển
  • Albania
  • Cộng hòa Macedonia (cũ)
  • Montenegro
  • Serbia
  • Thổ Nhĩ Kỳ

Các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu đã thành lập các thể chế chung mà họ ủy quyền một số chủ quyền của mình để các quyết định về các vấn đề cụ thể cùng quan tâm có thể được đưa ra một cách dân chủ ở cấp độ Châu Âu. Sự tập hợp chủ quyền này còn được gọi là hội nhập châu Âu. Năm 2016, công dân Vương quốc Anh đã bỏ phiếu rời Liên minh châu Âu, một kế hoạch được gọi là Brexit, có thể mất vài năm để thực hiện.

Hình 3.6 Liên minh Châu Âu Nguồn: Được sửa đổi từ https://europa.eu/european-union/about-eu/countries/member-countries_en.

Một trong những mục tiêu chính của Liên minh Châu Âu là thúc đẩy tiến bộ kinh tế của tất cả các nước thành viên. EU đã thúc đẩy tiến bộ kinh tế bằng cách loại bỏ các rào cản thương mại, sự khác biệt về luật thuế và sự khác biệt về tiêu chuẩn sản phẩm và bằng cách thiết lập một đồng tiền chung. Một Ngân hàng Cộng đồng Châu Âu mới đã được thành lập cùng với một loại tiền tệ chung gọi là đồng euro. Thị trường chung của Liên minh Châu Âu đã tạo ra 2,5 triệu việc làm mới kể từ khi nó được thành lập và tạo ra hơn 1 nghìn tỷ USD của cải mới. Việc mở cửa các thị trường quốc gia trong EU đã khiến giá cước gọi điện thoại trong nước giảm 50% kể từ năm 1998. Dưới áp lực của chính phủ cạnh tranh, giá vé máy bay ở châu Âu đã giảm đáng kể. Việc dỡ bỏ các hạn chế quốc gia đã cho phép hơn 15 triệu người châu Âu đến một quốc gia EU khác để làm việc hoặc nghỉ hưu.

EU là cơ quan thực thi chống độc quyền rất cứng rắn; một số người sẽ nói rằng nó khó khăn hơn Hoa Kỳ. Ví dụ, EU đã phạt Google 2,7 tỷ USD vì ưu tiên một số dịch vụ của chính họ trong kết quả tìm kiếm.29 Không giống như ở Hoa Kỳ, EU có thể phong tỏa các văn phòng công ty trong những khoảng thời gian không xác định để ngăn chặn việc tiêu hủy bằng chứng và xâm nhập vào nhà, ô tô. , du thuyền và tài sản cá nhân khác của các giám đốc điều hành bị nghi ngờ lạm dụng sức mạnh thị trường của công ty họ hoặc âm mưu ấn định giá.

Microsoft đã đấu tranh với Tòa án Châu Âu từ năm 2002 mà không có kết quả nhanh chóng. Tòa án đã phạt Microsoft vì độc quyền truy cập internet bằng cách cung cấp Internet Explorer cùng với phần mềm Windows. Công ty cũng đang kháng cáo quyết định của Tòa án yêu cầu công ty chia sẻ mã nguồn với các công ty “nguồn mở”. Một công ty lớn khác của Mỹ, Coca-Cola, đã giải quyết tranh chấp chống độc quyền kéo dài sáu năm với Tòa án Châu Âu bằng cách đồng ý giới hạn nghiêm ngặt các chiến thuật bán hàng của mình. Coke không thể ký các thỏa thuận độc quyền với các nhà bán lẻ nhằm cấm các loại nước giải khát cạnh tranh hoặc giảm giá cho các nhà bán lẻ dựa trên doanh số bán hàng. Hơn nữa, họ phải dành cho các đối thủ, như Pepsi, 20% diện tích trong tủ làm mát Coke để Pepsi có thể bày bán thương hiệu của riêng mình. Nếu Coke vi phạm các điều khoản của thỏa thuận, hãng sẽ bị phạt 10% doanh thu toàn cầu (hơn 2 tỷ USD).

Một loại vấn đề hoàn toàn khác mà các doanh nghiệp toàn cầu phải đối mặt là khả năng xảy ra phong trào bảo hộ của EU đối với những người bên ngoài. Ví dụ, các nhà sản xuất ô tô châu Âu đã đề xuất duy trì thị phần nhập khẩu từ Nhật Bản ở mức khoảng 10% thị phần hiện tại. Người Ireland, Đan Mạch và Hà Lan không sản xuất ô tô và có thị trường nội địa không bị hạn chế; họ không hài lòng trước viễn cảnh nhập khẩu hạn chế của Toyota và Honda. Trong khi đó, Pháp có hạn ngạch nghiêm ngặt đối với ô tô Nhật Bản để bảo vệ Renault và Peugeot của chính mình. Các nhà sản xuất ô tô địa phương này có thể bị tổn hại nếu hạn ngạch được tăng lên.

Điều thú vị là một số công ty lớn của Mỹ đã được coi là “châu Âu” hơn nhiều công ty châu Âu. Coke và Kellogg’s được coi là những thương hiệu cổ điển của châu Âu. Ford và General Motors cạnh tranh để giành thị phần lớn nhất về doanh số bán ô tô trên lục địa. Apple, IBM và Dell thống trị thị trường của họ. General Electric, AT&T và Westinghouse vốn đã mạnh trên khắp châu Âu và đã đầu tư rất nhiều vào các cơ sở sản xuất mới ở đó.

Liên minh châu Âu đề xuất một hiến pháp nhằm tập trung quyền lực ở cấp Liên minh và giảm bớt quyền lực của từng quốc gia thành viên. Nó cũng sẽ tạo ra tiếng nói duy nhất trong các vấn đề thế giới bằng cách bổ nhiệm chức vụ ngoại trưởng. Hiến pháp cũng trao cho EU quyền kiểm soát tị nạn chính trị, nhập cư, đảm bảo quyền tự do ngôn luận và thương lượng lao động tập thể. Để trở thành luật, mỗi quốc gia EU phải phê chuẩn hiến pháp. Hai quốc gia hùng mạnh nhất trong EU là Pháp và Đức đã bỏ phiếu “không” vào mùa hè năm 2005. Người dân của cả hai nước lo ngại rằng hiến pháp sẽ hút việc làm ra khỏi Tây Âu và các nước Đông Âu trong EU. Những thành viên mới này của EU có mức lương thấp hơn và ít quy định hơn. Các cử tri cũng lo lắng rằng hiến pháp sẽ dẫn đến những cải cách thị trường tự do theo đường hướng của Mỹ hoặc Anh đối với các biện pháp bảo vệ xã hội truyền thống của Pháp và Đức. Những lo ngại về nhập cư cũng làm dấy lên cuộc bỏ phiếu trưng cầu dân ý dẫn đến việc Vương quốc Anh rời khỏi Liên minh châu Âu.

Nguồn:

https://openstax.org/books/introduction-business/pages/3-5-international-economic-communities

Bản quyền:

OpenStax, Rice University

Dịch và biên tập Tiếng Việt:

Nguyễn Tuấn Minh